Odruchy wiscerosomatyczne wpływają na relację: żołądek a bóle kręgosłupa, co jest kluczowym elementem zrozumienia wielu dolegliwości. Oddziaływanie narządów wewnętrznych i układu mięśniowo-szkieletowego są znane w fizjologii od początku XX wieku, głównie dzięki pracom Sherringtona. Literatura naukowa opisuje liczne przykłady tych zależności, a związek żołądek a bóle kręgosłupa jest jednym z najlepiej udokumentowanych.
Jak przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka wpływa na kręgosłup?
Jedną z najczęściej spotykanych trzewnych dysfunkcji w praktyce klinicznej jest przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, które również może mieć komponentę wiscerosomatyczną. Jest to postępujący, wieloczynnikowy stan zapalny powodujący zmiany w błonie śluzowej żołądka, utrzymujące się przez ponad trzy miesiące, które mogą prowadzić do zwłóknienia oraz metaplazji nabłonka.
- Dysfunkcje jelit mogą manifestować się przewlekłym, niespecyficznym bólem odcinka lędźwiowego oraz ograniczeniem ruchomości miednicy.
- Zaburzenia motoryki dróg żółciowych często współwystępują z dysfunkcjami odcinka piersiowego kręgosłupa.
- Patologie żołądka mogą wiązać się z bólem szyi i ograniczeniem mobilności odcinka szyjnego.
- Refluks żołądkowo-przełykowy bywa skorelowany z napięciem, bólem i zmniejszoną ruchomością szyi.
Ponieważ dysfunkcje trzewne mogą ograniczać ruchy wewnętrzne (motylność trzewną) i zewnętrzne (ruchomość trzewną), utrudniając prawidłowe funkcjonowanie narządu, w literaturze pojawiła się hipoteza, że utrata fizjologicznej ruchomości żołądka może prowadzić do zwiększonego napięcia tkanek łącznych, retrakcji sąsiednich struktur oraz zmian postawy. Przewlekłe zapalenie żołądka wpływa na te procesy w sposób szczególny.
Mechanizmy odruchu wiscerosomatycznego przy przewlekłym zapaleniu żołądka
Odruch wiscerosomatyczny to mechanizm, w którym dysfunkcja narządu trzewnego wywołuje zmiany w układzie mięśniowo-szkieletowym. Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka może wpływać na górny i środkowy odcinek szyjny (C1–C4) poprzez nerw błędny oraz na środkowy i dolny odcinek piersiowy (T5–T9) poprzez nerwy trzewne. Może to prowadzić do zaburzeń segmentalnej i globalnej ruchomości tułowia.
- Dotychczas opublikowano badania wykazujące ograniczoną ruchomość przepony u osób z przewlekłym zapaleniem żołądka w porównaniu z osobami zdrowymi.
- Zaburzenia ruchomości żołądka mogą również generować aferentne sygnały czuciowe za pośrednictwem nerwów autonomicznych.
- W jednym z badań wykazano częstsze występowanie dysfunkcji struktur szyjnych (C1–C4) i tkanek przyległych u osób z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka.
Oznacza to, że dysfunkcja narządów może prowadzić do zaburzeń sygnalizacji nerwowej w szlakach współczulnych, przywspółczulnych i czuciowych, powodując nadwrażliwość i nadreaktywność układu mięśniowo-szkieletowego w odpowiadających segmentach, co wyjaśnia związek między żołądkiem a bólami kręgosłupa.
Przewlekłe zapalenie żołądka a zmiany postawy
W kontekście anatomicznym zmiany związane z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka mogą prowadzić do retrakcji lewostronnych tkanek trzewnych, obniżenia i przyciągnięcia lewego łuku żebrowego oraz rozwoju specyficznego wzorca postawy – z odchyleniem tułowia w lewo (płaszczyzna czołowa) i rotacją w prawo (płaszczyzna poprzeczna).
- Może to ograniczać ruchomość tułowia w lewo, sprzyjać napięciom, asymetriom oraz ograniczać ruchomość odcinków szyjnego i piersiowego
- Ograniczenie to prowadzi do wtórnego napięcia tkanek, zmiany osi ruchu i utrwalania kompensacyjnych wzorców posturalnych
- Segmenty kręgosłupa C1–C4 oraz T5–T9 mają funkcjonalne powiązania z żołądkiem.
- Zależność ta może mieć znaczenie kliniczne w terapii osób z przewlekłym zapaleniem żołądka.
Jeśli chcesz pogłębić wiedzę o tym, jak osteopatia wisceralna wspomaga leczenie dolegliwości związanych z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka, a także, jak osteopatia może pomóc w przypadku dolegliwości związanych z układem trawiennym, odwiedź jeden z oddziałów Akademii Osteopatii:
Piśmiennictwo:
- Liem T, Dobler T.K, Puylaert M (red. wyd. pol. Marian Majchrzycki). Przewodnik po osteopatii wisceralnej, tom 1,2. Medpharm 2020.
- Cunha Lima FLL, Barreto TDNP, de Souza Melo TM, da Silva ML, Barbosa Assunção MT, de Alencar GG, da Silva GAP, de Siqueira GR. Postural deviation patterns, trunk mobility restriction and spinal musculoskeletal dysfunctions in chronic gastritis. J Bodyw Mov Ther. 2025 Jun;42. doi: 10.1016/j.jbmt.2024.11.036
