Co mają ze sobą wspólnego bóle pleców i ograniczona ruchomość nerki? Bóle dolnego odcinka kręgosłupa są jednym z najpowszechniejszych problemów zdrowotnych w układzie mięśniowo-szkieletowym i generują znaczące koszty w opiece zdrowotnej. Coraz częściej zwraca się uwagę, że przyczyny bólu nie zawsze wynikają wyłącznie z dysfunkcji struktur kręgosłupa. Jednym z istotnych elementów, który może wpływać na odczuwanie bólu w odcinku lędźwiowym, jest ruchomość nerki oraz jej powiązania powięziowe.

Anatomia, fizjologia i zależność między nerką a bólem kręgosłupa

W literaturze naukowej pojawiają się ważne pytania:

• w jaki sposób bóle pleców mogą być powiązane z ograniczoną ruchomością nerki?
• czy terapia osteopatyczna może poprawiać mobilność nerek?
• czy takie podejście może być pomocne u pacjentów z zakażeniami układu moczowego i jednocześnie zmniejszać ból pleców?
• czy osoby z bólem dolnego odcinka kręgosłupa częściej wykazują dysfunkcje w obrębie nerek?

Zacznijmy od anatomii i fizjologii. Każda nerka filtruje 1–1,5 litra krwi dziennie i odpowiada m.in. za równowagę płynów, elektrolitów, pH i usuwanie produktów przemiany materii. Produkuje erytropoetynę, reninę oraz aktywną formę witaminy D (kalcytriol). Nerki leżą zaotrzewnowo na poziomie kręgów Th12–L3, prawa nieco niżej ze względu na obecność wątroby. Sąsiadują z przeponą, mięśniem lędźwiowym większym, mięśniem czworobocznym lędźwi, żebrami, a od przodu – z narządami przewodu pokarmowego i śledzioną. Nerkę otacza powięź (przednia – Geroty, tylna – Zuckerkandla) łącząca się z przeponą, powięzią piersiowo-lędźwiową i biodrową oraz strukturami miednicy. To ważne, bo tworzy bezpośrednie powiązania biomechaniczne między nerką a kręgosłupem i przeponą. Nerka a ból kręgosłupa to relacja, która często bywa niedoceniana w diagnostyce. Zrozumienie, jak nerka i ból kręgosłupa są ze sobą powiązane, może znacząco wpłynąć na skuteczność leczenia. Ruchomość nerki:

• Nerka porusza się ku dołowi podczas wdechu i ku górze podczas wydechu, wykonując także ruchy przednio-tylne i rotacyjne.
• Zakres ruchu w pionie wynosi średnio:
  • 11–18 mm przy spokojnym oddechu,
  • ~17–25 mm w innych pomiarach USG,
  • ~40 mm (20–70 mm) przy głębokim oddechu.

Część badań wskazuje większą ruchomość prawej nerki — inne nie potwierdzają różnic. Patologie takie jak torbiele, zmiany guzowate, choroby torbielowate oraz ból krzyża mogą ograniczać mobilność nerki.

Ograniczona ruchomość nerki a terapia osteopatyczna

Znaczenie kliniczne: Nefroptoza (opadanie nerki) może prowadzić do nadciśnienia i spadku filtracji kłębuszkowej. Zgodnie z zasadą osteopatyczną, że struktura i funkcja są powiązane, ograniczenie ruchomości nerki może wpływać na jej funkcje naczyniowe, nerwowe i limfatyczne, w tym układ renina-angiotensyna. Ograniczona ruchomość nerki często koreluje z bólem pleców. Gdy występuje ograniczona ruchomość nerki, może to prowadzić do kaskady problemów biomechanicznych. Osteopatia a nerki to połączenie terapeutyczne, które może przynieść znaczną ulgę pacjentom (sprawdź też: osteopatia a bóle pleców). Badania osteopatyczne dowodzą, że:

• w jednym z badań USG wykazano, że osteopatyczne leczenie manualne (OMT):
  • zwiększa ruchomość prawej nerki,
  • obniża ciśnienie krwi,
  • efekt dla lewej nerki był niewielki,
  • wymaga dalszych badań (mała grupa, pomiary tylko w leżeniu);
• w innym badaniu pacjenci z nieswoistym bólem krzyża mieli znacznie mniejszy ślizg nerki, a terapia powięziowa:
  • zwiększyła ruchomość nerki,
  • zmniejszyła ból w krótkim czasie,
  • może modulować ból poprzez układ powięziowy, autonomiczny układ nerwowy

Osteopatia a nerki to dziedzina, która zyskuje coraz większe uznanie wśród specjalistów medycyny manualnej. Terapie osteopatyczne, skupiające się na mobilizacji struktur okołonerkowych i przywróceniu równowagi w obrębie jamy brzusznej, wykazują obiecujące efekty w łagodzeniu objawów takich jak przewlekłe bóle lędźwiowe czy zaburzenia funkcji nerek.

Ruchomość nerki a ból pleców – zależności kliniczne i terapeutyczne

Jaka jest rola powięzi w zależności między bólem pleców a nerkami? U osób z bólem pleców zaobserwowano:

• większą grubość i sztywność powięzi piersiowo-lędźwiowej,
• mniejszy ślizg między warstwami tkanek,
• co może ograniczać mobilność nerki i nasilać ból lędźwi.

Ruchomość nerki a ból pleców to zagadnienie o dużym znaczeniu klinicznym. Badania potwierdzają, że istnieje bezpośredni związek między bólem pleców a nerki, zwłaszcza gdy ich ruchomość jest ograniczona. Pacjenci z bólem pleców i zakażeniem układu moczowego (ZUM): u osób z bólem krzyża związanym z zakażeniem układu moczowego terapia powięziowa również:

• zwiększała ruchomość nerki,
• zmniejszała ból,
• poprawiała ruchomość odcinka lędźwiowego.

Badania wskazują na potrzebę większych prób i dłuższej obserwacji.

Podsumowując:

• Nerka naturalnie porusza się podczas oddechu i jest połączona powięziowo z przeponą oraz kręgosłupem lędźwiowym.
• U osób z bólem dolnego odcinka kręgosłupa często występuje ograniczona ruchomość nerki, szczególnie prawej.
• Zmiany w powięzi (grubość, sztywność, zmniejszony ślizg) mogą wpływać na biomechanikę nerki i kręgosłupa.
• Terapia osteopatyczna może zwiększać ruchomość nerki i zmniejszać ból odcinka lędźwiowego – choć potrzebne są dalsze badania.
• Nerka i jej otoczenie powięziowe mogą być istotnym, a często pomijanym elementem w terapii bólu kręgosłupa.

Ruchomość nerki a ból pleców to związek, który wymaga holistycznego podejścia terapeutycznego. Jeśli chcesz pogłębić wiedzę o tym, jak osteopatia wspomaga leczenie problemów z nerkami i kręgosłupem, odwiedź jeden z oddziałów Akademii Osteopatii:

• osteopatia Poznań,
• osteopatia Kraków,
• osteopatia Wrocław,
• osteopatia Warszawa,
• osteopatia Gdańsk,
• osteopatia Lublin.

Piśmiennictwo

• Giovanis, A., Roantree, R. A., Burke, D. A., Sheth, K. & Adamo, A. (2021). Osteopathic Manipulative Treatment Affects Renal Mobility and Blood Pressure: A Preliminary Study. The AAO Journal, 31(2), 19-25. https://doi.org/10.53702/2375-5717-31.2.19
• Tozzi, P., Bongiorno, D., & Vitturini, C. (2012). Low back pain and kidney mobility: Local osteopathic fascial manipulation decreases pain perception and improves renal mobility. Journal of Bodywork & Movement Therapies, 16(3), 381-391. https://doi.org/10.1016/j.jbmt.2012.02.001

Association of Visceral Organ Involvement in Back Pain: A Cross‑Sectional StudyKaynaat W., Waqqar S., Ahmad U., Razia E.T., Sajjad A.G., Rehman M. (2023). Association of visceral organ involvement in back pain: a cross-sectional study. Rehabilitacja Medyczna, 2. DOI: 10.5604/01.3001.0054.0857