Rozejście mięśni prostych brzucha (DRA – diastasis recti abdominis) jest częstym powodem konsultacji rodziców z fizjoterapeutą lub osteopatą dziecięcym. Widoczne uwypuklenie w linii środkowej brzucha może budzić niepokój, jednak w większości przypadków stanowi element naturalnego dojrzewania ściany brzucha i wraz z rozwojem dziecka stopniowo ustępuje.
Nie oznacza to jednak, że problem należy całkowicie bagatelizować. Warto ocenić, czy rozejściu mięśni nie towarzyszą trudności w rozwoju motorycznym, zaburzenia funkcji układu pokarmowego lub inne nieprawidłowości, które mogą wymagać wsparcia terapeutycznego.
Czym jest rozejście mięśni prostych brzucha?
Rozejście mięśni prostych brzucha polega na zwiększeniu odległości pomiędzy prawym i lewym mięśniem prostym brzucha w przebiegu kresy białej. W praktyce rodzice najczęściej zauważają charakterystyczne uwypuklenie pojawiające się podczas aktywności dziecka zwiększającej ciśnienie w jamie brzusznej, na przykład podczas unoszenia nóg, płaczu czy napinania mięśni.
Zmiana najczęściej widoczna jest pomiędzy wyrostkiem mieczykowatym mostka a pępkiem. U części niemowląt współwystępuje również przepuklina pępkowa, co wynika z podobnego mechanizmu niedojrzałości ściany brzucha.
Dlaczego dochodzi do rozejścia mięśni?
Dokładne przyczyny występowania DRA u niemowląt nie zostały dotychczas jednoznacznie wyjaśnione. Najczęściej wskazuje się na fizjologiczną niedojrzałość mięśni brzucha oraz cienką i jeszcze słabo wykształconą kresę białą.
Znacznie rzadziej rozejście mięśni może współwystępować z niektórymi wadami wrodzonymi lub zespołami genetycznymi, takimi jak:
- zespół Beckwitha-Wiedemanna,
- zespół brzucha śliwkowego,
- pentalogia Cantrella,
- zespół Opitza,
- inne zaburzenia rozwoju linii pośrodkowej.
Na szczęście zdecydowana większość przypadków nie wiąże się z obecnością poważnych chorób i ma charakter przejściowy.
Rokowanie jest zazwyczaj bardzo dobre
W większości przypadków rozejście mięśni prostych brzucha zmniejsza się samoistnie wraz z dojrzewaniem układu mięśniowo-powięziowego.
Pierwsze wyraźne zmniejszenie szerokości kresy białej często obserwuje się już po trzecim miesiącu życia, natomiast proces zamykania może trwać nawet do trzeciego lub czwartego roku życia.
Podobnie przebiega naturalne zamykanie współistniejącej przepukliny pępkowej. Wraz z dojrzewaniem mięśni brzucha i wzrostem ich napięcia dochodzi do stopniowego zmniejszania otworu powięziowego, który u większości dzieci zamyka się samoistnie przed ukończeniem piątego roku życia.
Większe prawdopodobieństwo utrzymywania się DRA dotyczy dzieci z szerokim ubytkiem powięzi, współistniejącymi zespołami genetycznymi, zaburzeniami tkanki łącznej lub przewlekle zwiększonym ciśnieniem wewnątrzbrzusznym.
Jakie objawy mogą towarzyszyć DRA?
Choć samo rozejście mięśni nie zawsze powoduje dolegliwości, u części niemowląt obserwuje się zaburzenia funkcjonalne wynikające z mniej efektywnej pracy ściany brzucha.
Do najczęściej spotykanych należą:
- ulewania i nasilone cofanie treści pokarmowej,
- trudności z pasażem jelitowym,
- zaburzenia równowagi ciśnień pomiędzy jamą brzuszną i klatką piersiową,
- niechęć do leżenia na brzuchu,
- mniejsza aktywność mięśni brzucha,
- opóźnione lub mniej efektywne osiąganie kolejnych etapów rozwoju ruchowego.
Mięśnie brzucha stanowią jeden z podstawowych elementów stabilizacji tułowia. Ich osłabiona funkcja może utrudniać kontrolę postawy oraz sprzyjać utrwalaniu kompensacyjnych wzorców ruchowych, przede wszystkim dominacji wyprostu.
W konsekwencji dziecko może osiągać kolejne kamienie milowe rozwoju z mniejszą jakością ruchu lub potrzebować więcej czasu na ich opanowanie.
Jak osteopatia może wspierać dziecko z DRA?
Osteopatia nie przyspiesza fizjologicznego zrastania kresy białej, może jednak wspierać prawidłowe funkcjonowanie organizmu i stworzyć korzystniejsze warunki dla rozwoju motorycznego.
Badanie osteopatyczne obejmuje ocenę całego układu mięśniowo-powięziowego, wzorca oddechowego oraz pracy przepony. Szczególną uwagę zwraca się na równowagę ciśnień pomiędzy jamą klatki piersiowej a jamą brzuszną, ponieważ ma ona istotny wpływ na funkcję ściany brzucha.
W terapii można pracować nad:
- poprawą ruchomości przepony oraz żeber,
- normalizacją napięć mięśniowo-powięziowych tułowia,
- wspieraniem prawidłowej pracy przewodu pokarmowego,
- poprawą ruchomości struktur wisceralnych,
- optymalizacją funkcji kręgosłupa i miednicy.
Równie ważna pozostaje współpraca z fizjoterapeutą dziecięcym, który poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia wspiera rozwój kontroli posturalnej oraz stopniowe wzmacnianie mięśni brzucha.
Kompleksowe spojrzenie na rozwój dziecka
Rozejście mięśni prostych brzucha nie powinno być oceniane wyłącznie przez pryzmat szerokości kresy białej. Znacznie ważniejsze jest całościowe spojrzenie na funkcjonowanie niemowlęcia – sposób oddychania, jakość napięcia mięśniowego, rozwój motoryczny oraz pracę układu pokarmowego.
W większości przypadków DRA ustępuje samoistnie wraz z dojrzewaniem organizmu. Jeżeli jednak towarzyszą mu trudności rozwojowe lub zaburzenia funkcjonalne, warto rozważyć konsultację z zespołem specjalistów, obejmującym lekarza, fizjoterapeutę dziecięcego oraz osteopatę. Takie kompleksowe podejście pozwala nie tylko monitorować naturalny przebieg rozwoju, ale również odpowiednio wcześnie wspierać dziecko w osiąganiu kolejnych etapów rozwoju psychoruchowego.
Jeśli interesuje Cię zagadienie rozejścia mięśni brzucha u niemowlaka w kontekście osteopatii, zapraszamy do oddziałów Akademii Osteopatii:
Piśmiennictwo:
Denzinger, M. et al. Symptomatic Diastasis Rectus Abdominis in Children: Review of Current Management Options and Presentation of a Novel Minimally Invasive Epifascial Repair Technique. Appl. Sci. 2023, 13, 9841. https://doi.org/10.3390/app13179841
