Operacja bariatryczna jest dla wielu osób początkiem całkowicie nowego etapu życia. Zabieg pozwala skutecznie leczyć otyłość olbrzymią i zmniejszyć ryzyko licznych chorób współistniejących, jednak sam w sobie nie kończy procesu leczenia. Powrót do zdrowia wymaga współpracy wielu specjalistów oraz stopniowej adaptacji organizmu do nowych warunków funkcjonowania.
W tym procesie coraz częściej zwraca się uwagę na rolę osteopatii jako elementu wspomagającego rekonwalescencję. Celem terapii nie jest zastąpienie leczenia chirurgicznego czy rehabilitacji, ale wsparcie naturalnych procesów gojenia, poprawa ruchomości tkanek oraz ułatwienie organizmowi przystosowania się do zmian zachodzących po operacji.
Operacja bariatryczna – początek procesu leczenia
Otyłość jest chorobą przewlekłą, która wpływa praktycznie na wszystkie układy organizmu. Zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, chorób sercowo-naczyniowych, zwyrodnień stawów czy obturacyjnego bezdechu sennego. U części pacjentów, u których leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów, jedną z metod terapii staje się leczenie bariatryczne.
Obecnie wykonuje się kilka rodzajów zabiegów, między innymi:
- rękawową resekcję żołądka (sleeve gastrectomy),
- gastric bypass,
- zabiegi z wykorzystaniem opaski żołądkowej.
Niezależnie od zastosowanej metody, każdy zabieg wiąże się z ingerencją w obrębie jamy brzusznej oraz koniecznością przebudowy dotychczasowych nawyków żywieniowych i stylu życia.
Przed operacją pacjent pozostaje pod opieką lekarza, dietetyka oraz psychologa, a podobny model opieki kontynuowany jest również po zabiegu. W wielu przypadkach do tego zespołu może dołączyć także osteopata.
Jak operacja wpływa na organizm?
Choć większość współczesnych operacji bariatrycznych wykonywana jest metodą laparoskopową, nie oznacza to, że ingerencja ogranicza się jedynie do niewielkich blizn widocznych na skórze.
Podczas zabiegu chirurg przechodzi przez kolejne warstwy tkanek, tworząc drogę do operowanego narządu. Oprócz zmian w obrębie samego żołądka dochodzi również do czasowego zaburzenia ruchomości otaczających go struktur oraz rozpoczęcia procesu gojenia, któremu towarzyszy reakcja zapalna.
To właśnie na tym etapie mogą pojawić się:
- zwiększone napięcia tkanek,
- ograniczenie ślizgu pomiędzy narządami,
- zmniejszona ruchomość przepony,
- dyskomfort w obrębie blizn,
- zaburzenia wzorca oddechowego.
Nie oznacza to powikłań pooperacyjnych, ale naturalną konsekwencję procesu gojenia, która u części pacjentów może utrzymywać się przez dłuższy czas.
W jaki sposób osteopatia może wspierać rekonwalescencję?
Jednym z pierwszych obszarów pracy osteopaty jest ocena blizny pooperacyjnej oraz otaczających ją tkanek.
Choć blizny po laparoskopii są niewielkie, pod powierzchnią skóry dochodzi do przebudowy tkanki łącznej. W miarę gojenia może pojawić się zwiększona sztywność oraz ograniczenie ruchomości pomiędzy poszczególnymi warstwami tkanek.
Po zakończeniu odpowiedniego etapu gojenia osteopata może pracować nad poprawą elastyczności blizny i otaczających ją struktur, wspierając odzyskanie ich prawidłowej ruchomości.
Drugim ważnym elementem jest ocena narządów jamy brzusznej.
Żołądek pozostaje w bezpośrednich relacjach z przeponą, śledzioną, trzustką, okrężnicą poprzeczną, wątrobą oraz pęcherzykiem żółciowym. Po zabiegu operacyjnym zmieniają się nie tylko jego rozmiary, ale również warunki mechaniczne pracy całego układu trzewnego.
W osteopatii zwraca się uwagę na zachowanie prawidłowego ślizgu pomiędzy narządami, ponieważ ich fizjologiczna ruchomość stanowi jeden z elementów prawidłowego funkcjonowania jamy brzusznej.
Znaczenie przepony po zabiegu
Po operacjach wykonywanych w obrębie jamy brzusznej często obserwuje się przejściowe ograniczenie pracy przepony.
Może ono wpływać na spłycenie oddechu, zmniejszenie komfortu oddychania oraz szybsze męczenie się podczas aktywności fizycznej.
Przywracanie prawidłowego wzorca oddechowego jest istotne nie tylko dla poprawy samopoczucia pacjenta. Efektywna praca przepony wspiera również:
- wentylację płuc,
- krążenie żylne,
- przepływ chłonki,
- ruchomość narządów jamy brzusznej.
Dla osoby rozpoczynającej aktywność fizyczną po operacji może mieć to szczególne znaczenie.
Adaptacja organizmu do utraty masy ciała
Po skutecznej operacji bariatrycznej masa ciała często zmniejsza się bardzo dynamicznie.
Zmienia się środek ciężkości, sposób poruszania się oraz obciążenia działające na stawy i mięśnie. Organizm musi nauczyć się funkcjonować w zupełnie nowych warunkach biomechanicznych.
U części pacjentów pojawiają się w tym okresie napięcia mięśniowe, dolegliwości bólowe lub przeciążenia wynikające z szybkiej zmiany wzorców ruchowych.
Osteopatyczna ocena funkcjonalna może pomóc zidentyfikować obszary wymagające większej mobilności lub stabilizacji oraz wspierać adaptację układu ruchu do zachodzących zmian.
Holistyczne spojrzenie na proces zdrowienia
Operacja bariatryczna oznacza nie tylko zmianę anatomii przewodu pokarmowego, ale również ogromne wyzwanie psychiczne.
Pacjent uczy się nowych nawyków żywieniowych, stopniowo zwiększa aktywność fizyczną, obserwuje zmieniające się ciało i często mierzy się z emocjami towarzyszącymi całemu procesowi leczenia.
Osteopatia nie zastępuje psychologa ani psychoterapii, jednak w swojej filozofii uwzględnia wzajemne zależności pomiędzy funkcjonowaniem układu nerwowego, stresem oraz procesami regeneracji organizmu. Dlatego terapia może stanowić jeden z elementów kompleksowego wsparcia pacjenta.
Podsumowanie
Leczenie bariatryczne nie kończy się na sali operacyjnej. O długoterminowych efektach decyduje przede wszystkim współpraca pacjenta z całym zespołem specjalistów oraz konsekwentne wdrażanie zmian stylu życia.
Osteopatia może stanowić wartościowe uzupełnienie tego procesu poprzez pracę nad blizną, poprawę ruchomości tkanek, wspieranie funkcji przepony, ocenę narządów jamy brzusznej oraz pomoc w adaptacji organizmu do szybko zachodzących zmian biomechanicznych.
Całościowe spojrzenie na pacjenta pozwala uwzględnić nie tylko sam zabieg operacyjny, ale również wszystkie procesy zachodzące w organizmie podczas powrotu do zdrowia i budowania nowej jakości życia.nerwowym pomóc pacjentowi w regulacji emocji. Praca czaszkowo-krzyżowa lub GOT mogą być tutaj zalecanym wsparciem.
Jeśli jesteś zainteresowany wsparciem osteopatycznym po bariatrii, odwiedź wybrany oddział Akademii Osteopatii:
Piśmiennictwo:
- T.Liem, T.K. Dobler, M.Puylaert „Przewodnik po osteopatii wisceralnej” tom 1. MedPharm 2017
- E.C. Weber, J.A. Vilensky, S.W. Carmichael, K.S. Lee „ Netter. Atlas anatomii radiologicznej” wyd. 2, Edra urban &partner 2014
